شما در هر کسب و کاری که باشید برای راه اندازی و توسعه آن نیاز به برنامه ریزی دارید. در این کسب و کار برخی متغیرها و عوامل ثابتی وجود دارند که باید در برنامه ریزی خود بدان ها توجه کرده و آن ها را در نظر بگیرید. با این مقدمه قصد داریم در مقاله پیش رو، شما را با مفهوم بوم مدل کسب و کار (Business model canvas) که یک عنصر و کلیدی برای موفقیت در کسب و کار و شرکت شما بوده، آشنا کنیم. بنابراین اگر می‌‌خواهید مسیر موفقیت خود را ترسیم کنید، با ما در این مقاله همراه باشید.

تعریف بوم مدل کسب و کار

در خصوص بوم مدل کسب و کار (Business model canvas) می توان به برخی تعاریف زیر اشاره کرد:

• مانند الگویی است که بخش‌ها و عناصر مهم هر کسب و کاری را مشخص می‌کند.
• می‌توان نقشه راه اولیه و مسیر رسیدن به موفقیت در هر کسب و کاری به شمار آورد.
• طرحی است که نشان می‌دهد یک شرکت یا کسب و کار چگونه و از چه روش یا روش هایی باید کالا‌ و خدمات خود را تولید ‌کند و چگونه آن را به مشتریان خود عرضه ‌نماید.
• در قالب یک مدل و نمایش بصری-تصویری تمام عوامل کلیدی تجاری کسب و کار (از ماهیت عملکرد شرکت، مشتریان، فروش، سودآوری گرفته تا هزینه‌ها و تمام موارد مهم در هر کسب و کار) را ترسیم می‌کند و یک نمای جامع و کلی را از عملکرد هر سازمان نشان می‌دهد.

مزیت‌های بوم مدل کسب و کار

ارائه یک نمای بصری: بوم مدل کسب و کار (Business model canvas) می‌تواند در یک نگاه کلی، درک جامعی از کسب و کارتان ارائه دهد.

شناخت و مورد شناسایی قرار دادن مشکلات و ارائه راه حل برای آن ها: شما زمانی که یک الگوی کلی از کسب و کارتان آن هم به طور متصل و مرتب در یک ‌جا دارید، به راحتی می‌توانید مشکلاتی که ممکن است بر سر راه کسب و کارتان قرار گیرند، را شناسایی کرده و راه‌حل هایی را مطرح کنید.

انعطاف پذیری: این طرح به راحتی قابلیت ارائه به دیگران را دارد. شما می‌توانید تغییرات مدنظر خود و حتی کارمندان و شرکایتان را در بوم مدل کسب و کار ایجاد کنید.

از ارائه ایده تا عملی شدن: بوم مدل کسب و کار با به تصویر درآوردن و ثبت ایده یک کسب و کار، علاوه بر این که درک ما را از کسب و کاری که داریم، افزایش می‌دهد؛ به ما کمک می‌کند تا مسیر راه را از ایده تا عملی شدن آن، پیدا کنیم.

امکان معرفی کسب و کار به دیگران: شما با داشتن بوم مدل کسب و کار، می‌توانید شرکت یا کسب و کار خود را به سرمایه‌گذار یا شرکای تجاری احتمالی‌تان معرفی کنید.

بخش های سازنده بوم مدل کسب و کار

انواع بخش های مشتریان: مجموعه‌های مختلف مشتریان و مخاطبان شما می‌توانند بر اساس خواسته‌ها و ویژگی‌های مختلف شامل بازار انبوه، گوشه بازار، متنوع، بازار چند وجهی بخش‌بندی شوند.

 ارزش پیشنهادی: منظور این است که شما برای هر بخش از مشتریان چه مجموعه‌ای از محصولات و خدمات را ارائه خواهید کرد. این ارزش پیشنهادی شما که می تواند شامل تازگی، عملکرد، سفارشی‌سازی، انجام رساندن کار، طراحی، برند و خوش‌نامی، قیمت، کاهش هزینه‌ها، کاهش ریسک، دسترسی‌پذیری، راحتی و آسایش باشد، بایستی کسب و کار شما را از رقیبان همیشه در صحنه متمایز کند.

کانال توزیع: شرکت و کسب و کار شما می‌تواند از طریق کانال‌های توزیع خود و یا کانال های توزیع مختلف مانند کانال‌های شرکای تجاری‌اش، ارزش پیشنهادی را به مشتریان برساند و به مشتریان دسترسی داشته باشد.

ارتباط و تعامل مداوم با مشتریان: سعی کنید برای موفقیت شرکت و کسب و کار خود با مشتریان به طرق و روش های مختلف مانند کمک شخصی، کمک شخصی اختصاصی، سلف سرویس، سرویس‌های خودکار و غیره ارتباط داشته و این ارتباط را نیز در طول زمان حفظ کنید. ارتباط با مشتری و حفظ آن تضمینی برای موفقیت شرکت شما است.

ایجاد جریان درآمد: اینکه کسب و کار و شرکت شما، چگونه در هر بخش از مشتریان جریان درآمدی برای خود ایجاد می کند. روش های کسب درآمد و یا به عبارتی روش‌های مختلف ایجاد جریان درآمدی می تواند شامل فروش دارایی، حق استفاده، حق اشتراک (عضویت)، اجاره/ قرض، حق استفاده از مجوز/ امتیاز، حق کارگزاری و تبلیغات باشد.

منابع اصلی و کلیدی: منابع اصلی آن دسته از منابعی اند که برای ایجاد ارزش ضروری بوده و جزء دارایی های شرکت محسوب می شوند. این منابع می توانند شامل منابع انسانی، منابع مالی، منابع فیزیکی و منابع معنوی باشند.

مشخص کردن مهمترین فعالیت ها: شما باید مشخص کنید که اصلی ترین و مهم‌ترین فعالیت های شرکت شما چه هستند.

شریکان کلیدی و اصلی: معمولاً برخی کسب و کارها برای بهبود عملیات و کاهش ریسک با دیگر شرکت ها و کسب و کارها البته مرتبط با اهداف شرکت خود، به روش های مختلف مانند همکاری استراتژیک با شرکت‌های رقیب و غیر رقیب، سرمایه‌ گذاری‌ های مشترک، روابط خریدار-فراهم‌کننده و پیمان/ اتحادهای استراتژیک مشارکت های تجاری انجام می دهند.

لیست هزینه کردها: شما برای عملیاتی کردن مدل کسب و کار تهیه شده خود، باید بدانید چه هزینه هایی را نیاز خواهید داشت. ساختار هزینه ها معمولاً شامل هزینه‌های ثابت، هزینه‌های متغیر، اقتصاد مقیاس (کاهش هزینه با افزایش تعداد) و اقتصاد محدوده (کاهش هزینه با افزایش محدوده کاری) هستند.

سخن پایانی

در این مقاله ما به بوم مدل کسب‌وکار یا (Business model canvas) اشاره کردیم. بوم مدل کسب و کار یک چارچوب کلی دارد؛ اما این بدان معنی نیست که هر کسب و کاری از چارچوب هایی که در این زمینه است، کپی برداری کند. باید بدانید که هر کسب و کاری بوم مدل کسب و کار منحصر به فرد خود را دارد، زیرا که شرایط و چشم‌انداز هر سازمانی متفاوت است. پس استفاده از چارچوب های مختلف بوم مدل کسب و کار فقط الگویی به شرکت و کسب و کار شما می دهد که بایستی آن را با شرایط سازمان خود تطبیق دهید تا به چارچوب منحصر به فرد خود دست یابید. با طراحی بوم مدل کسب و کار می‌توانید احتمال موفقیت کسب و کارتان را افزایش دهید.